Zaštita od buke

PRAVILNIK O SADRŽINI I METODAMA IZRADE STRATEŠKIH KARATA BUKE I NAČINU NJIHOVOG PRIKAZIVANJA JAVNOSTI

 Pravilnikom o sadržini i metodama izrade strateških karata buke i načinu njihovog prikazivanja javnosti[1] bliže se uređuju sadržina i metode izrade strateških karata buke, kao i način njihovog prikazivanja javnosti. Pojedini izrazi upotrebljeni u ovom pravilniku imaju sledeće značenje:

1) najizloženija fasada jeste fasada zgrade na kojoj je vrednost indikatora buke na visini od 4 m i na rastojanju 2 m od fasade najveća,

2) tiha fasada jeste fasada zgrade na kojoj je vrednost indikatora buke na visini od 4 m i na rastojanju 2 m od fasade niža za najmanje 20 dB od vrednosti indikatora buke na najizloženijoj fasadi.

Strateška karta buke sadrži podatke o nivoima buke na određenom području u kalendarskoj godini koja prethodi godini izrade strateške karte buke, a naročito podatke o:

1) postojećem, prethodnom ili predviđenom stanju buke izraženom indikatorima buke u skladu sa ovim pravilnikom,

2) prekoračenju graničnih nivoa buke,

3) procenjenom broju stanova, škola, bolnica i zgrada sličnih namena koji su izloženi određenim vrednostima indikatora buke,

4) procenjenom broju ljudi koji je izložen buci na nekom području.

U strateškoj karti buke prikazuje se ukupna izloženost buci određenog područja na osnovu strateških karata buke usled različitih izvora buke.

Za potrebe informisanja javnosti i izrade akcionih planova strateška karta buke sadrži naročito:

1) grafički prikaz indikatora buke,

2) karte koje prikazuju područja s prekoračenjem graničnih vrednosti,

3) karte u kojima se postojeće stanje poredi s mogućim budućim situacijama,

4) karte koje prikazuju vrednosti indikatora buke na visinama manjim ili većim od 4 metra, ako to zahteva situacija na terenu.

Strateške karte buke drumskog saobraćaja sadrže podatke o buci na autoputevima i magistralnim saobraćajnicama sa prosečnim godišnjim protokom saobraćaja većim od 3.000.000 vozila.

Strateške karte buke železničkog saobraćaja sadrže podatke o buci na glavnim prugama sa prosečnim godišnjim protokom saobraćaja većim od 30.000 vozova.

Strateška karta buke aglomeracije[2] sadrži podatke o buci koju emituju:

1) drumski saobraćaj,

2) železnički saobraćaj,

3) vazdušni saobraćaj,

4) industrijski izvori.

Strateška karta buke aglomeracija, osim o buci koju emituju: a) drumski saobraćaj, b) železnički saobraćaj, c) vazdušni saobraćaj, d) industrijski izvori, sadrži naročito karte buke postrojenja i aktivnosti za koje se prema posebnim propisima iz oblasti zaštite životne sredine izdaje integrisana dozvola.

U Strateškoj karti buke aglomeracija, osim o buci koju emituju: a) drumski saobraćaj, b) železnički saobraćaj, c) vazdušni saobraćaj, d) industrijski izvori, sadrži naročito karte buke postrojenja i aktivnosti navodi se broj ljudi koji je ugrožen bukom drumskog, železničkog, vazdušnog saobraćaja i bukom od industrijskih izvora.

Strateška karta buke sastoji se iz tekstualnog i grafičkog dela.

Tekstualni deo strateške karte buke aglomeracija sadrži naročito:

1) sažet opis područja (lokacija, veličina, broj stanovnika),

2) podatke o subjektu zaštite životne sredine zaduženom za izradu strateške karte buke,

3) opis mera i programa zaštite od buke koji su se sprovodili u prethodnih 10 godina ili koji su u toku,

4) metode korišćene za izradu strateške karte buke,

5) popis podataka na osnovu kojih je izrađen akustički model izvora buke,

6) popis meteoroloških podataka.

7) podatke o procenjenom broju ljudi (u stotinama) koji živi u stanovima koji su izloženi vrednostima Lden u dB(A) proračunatim na visinu od 4 metra iznad tla u svakom od sledećih opsega: 55 – 59, 60 – 64, 65 – 69, 70 – 74, > 75, na najizloženijoj fasadi, odvojeno za buku drumskog, železničkog, vazdušnog saobraćaja i buku industrijskih izvora. Ako postoje podaci o broju ljudi koji živi u stanovima u opsezima indikatora buke Lden, navode se podaci o broju ljudi koji živi u stanovima u opsezima indikatora buke,

8) podatke o procenjenom broju ljudi (u stotinama) koji živi u stanovima koji su izloženi vrednostima Lnight u dB(A) proračunatim na visinu od 4 metra iznad tla u svakom od sledećih opsega: 45 – 49, 50 – 54, 55 – 59, 60 – 64, 65 – 69, > 70, na najizloženijoj fasadi odvojeno za buku drumskog, železničkog saobraćaja i buku industrijskih izvora. Ako postoje podaci o broju ljudi koji živi u stanovima u opsezima indikatora buke Lden, navode se podaci o broju ljudi koji živi u stanovima u opsezima indikatora buke koji imaju posebnu zvučnu izolaciju, odnosno tihu fasadu.

Grafički deo strateške karte buke izrađuje se na podlogama aglomeracija u odgovarajućoj razmeri prema hijerarhijskom nivou planske dokumentacije. U grafičkom delu prikazuju se indikatori buke u obliku linija istih nivoa buke u koracima s međusobnim razmakom od 5 dB, u opsegu nivoa od 45 do 75 dB(A). označenih

Tekstualni deo strateške karte buke glavnih drumskih i železničkih saobraćajnica i glavnih aerodroma sadrži najmanje:

1) opšti opis drumskih i železničkih saobraćajnica i glavnih aerodroma uključujući naročito lokaciju, veličinu i podatke o saobraćaju iz relevantne godine,

2) opis naseljenih područja u okruženju glavnih drumskih i železničkih saobraćajnica i glavnih aerodroma, uključujući podatke o nameni prostora kao i drugim glavnim izvorima buke,

3) opis mera i programa zaštite od buke koji su se sprovodili u poslednjih deset godina, odnosno koji se sada sprovode,

4) metode korišćene za izradu strateške karte buke;

5) popis podataka na osnovu kojih je izrađen akustički model izvora buke,

6) popis meteoroloških podataka,

7) podatke o procenjenom broju ljudi (u stotinama) koji žive u stanovima van aglomeracija, koji su izloženi vrednostima Lden u dB(A) proračunatih na visinu 4 metra iznad tla na najizloženijoj fasadi u svakom od sledećih opsega: 55 – 59, 60 – 64, 65 – 69, 70 – 74, > 75. Ako postoje podaci o broju ljudi koji živi u stanovima u opsezima navedenih indikatora, navode se podaci o broju ljudi koji živi u stanovima u opsezima indikatora.

8) podatke o procenjenom broju ljudi (u stotinama) koji živi u stanovima van aglomeracija, koji su izloženi vrednostima Lnight u dB(A) proračunatim na visinu od 4 metra iznad tla na najizloženijoj fasadi u svakom od sedećih opsega: 45 – 49, 50 – 54, 55 – 59, 60 – 64, 65 – 69, > 70. Ako postoje podaci o broju ljudi koji živi u stanovima u opsezima navedenih indikatora, navode se podaci o broju ljudi koji živi u stanovima u opsezima indikatora i imaocima posebne zvučne izolacije, odnosno tihu fasadu.

9) ukupnu površinu izraženu u km2 izloženu vrednostima indikatora buke Lden većim od 55, 65 i 75 dB(A) proračunatim na visinu 4 metra iznad tla uključujući procenjeni ukupan broj stanova (u stotinama) i ukupan broj ljudi (u stotinama) koji se procenjuje da živi na svakoj od navedenih površina uključujući i aglomeracije,

10) linije jednakih nivoa buke od 45, 50, 55, 60, 65, 70 i 75 dB(A) s ucrtanim položajem sela, gradova i aglomeracija.

Grafički deo karte buke izrađuje se na podlogama terena oko glavnih drumskih i železničkih saobraćajnica i glavnih aerodroma u odgovarajućoj razmeri prema hijerarhijskom nivou planske dokumentacije. U grafičkom delu prikazuju se indikatori buke u obliku linija istih nivoa buke u koracima s međusobnim razmakom od 5 dB, u opsegu nivoa od 45 do 75 dB(A).

Strateška karta buke izrađuje se korišćenjem računskog programa[3]. Računskim programom vrši se određivanje nivoa buke pomoću proračuna indikatora buke i računskih metoda u skladu sa ovim pravilnikom. Strateška karta buke izrađuje se za vremenska razdoblja ”dan-veče-noć” i ”noć”. Za izradu strateških karata buke koriste se ukupni indikator buke za dan-veče-noć Lden i indikator noćne buke Lnight izraženi u dB(A). Za proračun ukupnog indikatora buke Lden, akustičko planiranje i zoniranje i za određivanje područja zaštite od buke pored indikatora buke navedenih u stavu 1. ovog člana koriste se i indikator dnevne buke Lday i indikator večernje buke Levening. Indikatori buke i visine tačaka u kojima se ocenjuju indikatori, određuju se u skladu sa posebnim propisom. Vrednosti ukupnog indikatora buke Lden i indikatora noćne buke Lnight određuju se proračunom ili merenjem u tačkama za procenu indikatora. Za potrebe predviđanja koristi se samo proračun. Za procenu ometanja bukom stanovništva naseljenih područja koristi se LKZ metoda. Kod proračuna vrednosti indikatora buke primenjuju se isključivo propisane računske metode za ocenu buke u životnoj sredini[4]. Računske metode se moraju prilagoditi definicijama osnovnih indikatora buke.

Proračun indikatora buke sprovodi se za mrežu tačaka 10 × 10 metara na visini od 4 metra iznad tla. U postupku određivanja vrednosti indikatora buke primenom računskih metoda razmatra se isključivo direktan zvuk, a ne uzima se u obzir zvuk koji se reflektuje od fasade posmatrane zgrade. Proračun indikatora buke sprovodi se uzimajući u obzir najmanje jednu refleksiju zvučnog talasa, koja ne obuhvata refleksiju od posmatrane zgrade. U slučaju ”kanjonskog efekta” (ulica male širine sa zgradama s obe strane ulice) proračun se sprovodi primenom odgovarajućeg broja refleksija zvučnog talasa. Proračun indikatora buke sprovodi se korišćenjem dugotrajne korekcije koja se računa na osnovu relevantnih meteoroloških uslova posmatranog područja. Za procenu štetnog efekta buke na stanovništvo pri izradi strateških karata buke koristi se odnos doza buke – efekat. Procena uznemiravanja i štetnih efekata buke vrši se u skladu sa propisanim metodama. Procena odnosa doza buke – efekat prikazuje se:

1) odnosom između ometanja stanovništva bukom i ukupnog indikatora buke Lden za drumski, železnički i vazdušni saobraćaj, kao i za buku industrijskih izvora,

2) odnosom između ometanja stanovništva bukom i noćnog indikatora buke Lnight za drumski, železnički i vazdušni saobraćaj, kao i za buku industrijskih izvora.

Procena odnosa doza buke – efekat ako je potrebno prikazuje se posebno za:

1) stanove sa posebnom zvučnom izolacijom,

2) stanove sa tihom fasadom,

3) različite meteorološke prilike;

4) različite sociološke i kulturološke navike,

5) stanovništvo posebno osetljivo na buku,

6) industrijsku buku sa tonskim komponentama,

7) industrijsku buku sa impulsnim komponentama.

Za strateške karte buke drumskog, železničkog i vazdušnog saobraćaja koriste se se službeni podaci nadležnih organizacija.

Subjekti zaštite životne sredine od buke koji imaju obavezu da obezbede izradu strateških karata buke obezbeđuju trodimenzionalni digitalan model područja izrade karte buke. Digitalan model[5] sadrži:

1) relativan međusobni odnos visinskih tačaka s najvećom mogućom dostupnom tačnošću, ali ne manje od 1.5 metara,

2) izohipse i visinske tačke;

3) sve građevinske objekte i sve vrste pokrivača tla.

Svi podaci koji su korišćeni za izradu digitalnog modela područja karata buke navode se u tekstualnom delu karte buke (navodi se izvor podataka kao i godina izrade). Strateška karta buke redovno se usklađuje sa izmenama u prostoru, a najmanje jednom u pet godina računajući od dana početka izrade karte. Strateške karte buke prikazuju se javnosti u štampanom, odnosno elektronskom obliku, i to kao grafički prikaz i kao numerički podaci u tabelama, u skladu sa propisima koji uređuju informisanje i učešće javnosti po pitanjima zaštite životne sredine.


[1](“Službeni glasnik RS”, boj 80/ 2010).

[2]Termin ”aglomeracija” je latinskog porekla (agglomeration – skupljanje, gomilanje, nagomilavanje). Iako postoje različite metodologije definisanja, danas pojam aglomeracija podrazumeva gradsku regiju sa matičnim (središnjim) gradom i njegovom urbanizovanom okolinom, povezanim tesnim, ekonomskim, kulturnim i drugim vezama.  

[3]Računski program iz ovog pravilnika izrađuje se u skladu sa zahtevima Nordtest metode „Okvir za proveru programskih paketa za proračun buke u životnoj sredini”, ACOU 107 (2001) (Nordtest Method „Framework for the Verification of Environmental Noise Calculation Software”) Nordtest, Finska, 2001, ISSN:0283-7145 ili DIN 45687” Akustika – Programski paketi za proračun prostiranja zvuka na otvorenom – Zahtevi kvaliteta i uslovi ispitivanja”, Beuth Verlag GmbH, Nemačka 2006 (Acoustics – Software products for the calculation of the sound propagation outdoors – Quality requirements and test conditions).

[4]Pri prilagođavanju računskih metoda iz ovog pravilnika može se koristiti preporuka Evropske unije o izmenjenim privremenim računskim metodama za buku industrijskih područja, drumskog, železničkog i vazdušnog saobraćaja i povezanim podacima o emisiji („COMMISSION RECOMMENDATION of 6 August 2003 concerning the guidelines on the revised interim computation methods for industrial noise, aircraft noise, road traffic noise and railway noise, and related emission data”), Brisel, 2003. Preporuka je dostupna na internet stranici http://ec.europa.eu/environment/noise/mapping.htm.

[5]U slučaju nepostojanja realnog podatka potrebnog za izradu strateške karte buke, kao izvor podataka može se koristiti poslednje izdanje dokumenta radne grupe za ocenu izloženosti buci Evropske Komisije pod nazivom „Polazne osnove – Vodič kroz dobru praksu izrade strateških karata buke i s njima povezanih podataka o izloženosti buci”, („European Commission Working Group Assessment of Exposure to Noise – Position Paper – Good Practice Guide for Strategic Noise Mapping and the Production of Associated Data on Noise Exposure”), Brisel, 2007. Dokument je dostupan na internet stranici http://ec.europa.eu/environment/noise/mapping.htm.


PRATITE NAS NA INSTAGRAMU: kliknite ovde.
PRATITE NAS NA FACEBOOK-U: kliknite ovde.


*Napomena: Tekstovi u okviru projekta, priredjeni su u vidu stručnih radova i predstavljaju vrstu pisanog rada koji sadrži korisne priloge iz domena zaštite životne sredine. Stručni rad ne mora biti izvorno istraživanje i ne mora sadržati nove, originalne naučne spoznaje i rezultate. Njegova osnovna svrha sastoji se u prikupljanju i tumačenju već poznatih činjenica, informacija, stavova i teorija, na način koji doprinosi širenju naučnih spoznaja, razvijanju novih pristupa u interpretaciji i primeni postojećih naučnih rezultata i prilagođavanju tih rezultata potrebama savremene teorije i prakse.

Svako kopiranje, umnožavanje, objavljivanje i distribuiranje celine ili delova teksta predstavlja povredu autorskog prava i krivično delo (shodno odredbama Zakona o autorskom i srodnim pravima i Krivičnog zakonika).

Korišćenje delova teksta dozvoljeno je shodno autorskom pravu i uz saglasnost Udruženja Nomotehnički Centar.

ODRICANJE OD ODGOVORNOSTI – Sadržaj internet mesta služi u informativne i edukativne svrhe. Odgovarajući pravni instrumenti imaju prednost u odnosu na informacije sadržane na internet prezentaciji. Udruženje Nomotehnički Centar iz Beograda ne prihvata odgovornost za bilo kakvu upotrebu infromacija sadržanih na internet prezentaciji.